Entries by editor

พลังงานและสิ่งแวดล้อมสำคัญต่อการอยู่รอดของเราอย่างไร ?

  ความต้องการใช้พลังงานที่เพิ่มมากขึ้นอย่างต่อเนื่องตามการเพิ่มจำนวนประชากรและกิจกรรมการบริโภค เป็นเหตุให้มีการขุดคุ้ย แสวงหาและพัฒนา แหล่งพลังงานในทุกภูมิภาค ด้วยวิธีการที่หลากหลายเพื่อให้ได้พลังงานมาใช้อย่างเพียงพอและต่อเนื่อง กิจกรรมการจัดหาพลังงานดังกล่าวได้ทำให้เกิดผลกระทบต่อระบบนิเวศ ชุมชนและแหล่งทรัพยากรธรรมชาติเป็นอย่างมาก ขณะที่ผู้ใช้พลังงานจำนวนมากยังขาดทั้งความรู้และความเข้าใจถึงความเสียหายและผลกระทบจากการจัดหาและพัฒนาพลังงานจากแหล่งต่าง ๆ ทั่วประเทศเมื่อผู้ใช้พลังงานหรือผู้บริโภคไม่มีความเข้าใจที่มา  และผลกระทบจึงไม่ตระหนักในคุณค่าของพลังงานที่หามาได้ และความเสียหายที่ตนเองมีส่วนทำให้เกิดขึ้นแก่ระบบนิเวศ จากการใช้พลังงานในทุก ๆ กิจกรรมการผลิตและการบริโภคของแต่ละวัน รวมทั้งยังมีผู้บริโภคจำนวนไม่น้อยที่ไม่คิดว่าพลังงานที่นำออกมาใช้นั้นจะหมดไปได้ โดยเชื่อว่ากลไกตลาดจะช่วยผลักดันให้มีพลังงานออกมาใช้อย่างต่อเนื่องได้ ทั้งในระยะสั้นและระยะยาว ทรัพยากรพลังงานที่นำมาใช้ในปัจจุบันมีอยู่อย่างจำกัดและส่วนใหญ่ไม่สามารถทดแทนใหม่ได้ในเวลาอันสั้น ปริมาณที่ลดน้อยลงนี้จะทำให้การนำพลังงานออกมาใช้มีความยุ่งยาก มีค่าใช้จ่ายสูงและมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้นตามลำดับ ด้วยปริมาณการใช้ที่มากและเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องและแหล่งพลังงานที่ลดน้อยลงทำให้การเปลี่ยนแปลงราคาจำหน่ายเกิดขึ้นบ่อยครั้ง ส่งผลกระทบต่อผู้บริโภคจำนวนมาก และเพิ่มมากขึ้นตามลำดับ เป็นเหตุให้มีการลดการใช้พลังงานในกิจกรรมต่าง ๆ เพื่อลดภาระค่าใช้จ่ายด้านพลังงานลงมาสำหรับผู้ปะกอบการก็จะเป็นการลดต้นทุนการผลิตของตนเอง เพื่อให้ธุรกิจอยู่ในภาวะการแข่งขันต่อไปได้ แต่การใช้พลังงานไม่ได้มีผลเฉพาะค่าใช้จ่ายและต้นทุนในการผลิตสินค้าเท่านั้น พลังงานแต่ละชนิดมีแหล่งสะสมในระบบนิเวศมีหลากหลายต่างสถานที่กัน การนำออกมาใช้การขนส่ง การแปรรูป การสันดาบ การจัดส่งและการใช้ประโยชน์ได้ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงต่อระบบนิเวศทั้งในระยะสั้นและระยะยาวและการเสียสมดุลของระบบนิเวศย่อมส่งผลกระทบต่อการใช้ประโยชน์และดำรงชีวิตของผู้บริโภคได้ทั้งทางตรงและทางอ้อม ด้วยเหตุที่สายสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตกับสภาพแวดล้อมและสิ่งมีชีวิตด้วยกันเองมีความละเอียดอ่อนและซับซ้อน ไม่สามารถเข้าใจได้โดยง่ายเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะจากกระบวนการพัฒนาและใช้ประโยชน์พลังงาน ย่อมทำให้วิถีการดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิตทุกชนิดรวมทั้งมนุษย์ได้รับผลกระทบด้วย ซึ่งผลกระทบที่มีกับมนุษย์อาจต้องใช้เวลานานและไม่เห็นชัดเจนว่าสืบเนื่องมาจากการนำพลังงานออกจากแหล่งและการใช้พลังงานอย่างไร ต่างกับผลกระทบทางด้านราคาที่กระบวนการผลิต การตลาดและการใช้ประโยชน์มีกลไกที่ชัดเจนที่ผู้ผลิตเมื่อพบกับความยากลำบากในการผลิต ต้องใช้ปัจจัยการผลิตมากขึ้น ย่อมจะหาหนทางให้ภาระที่เกิดขึ้นใหม่นี้ตกถึงผู้บริโภคโดยเร็วที่สุด ดังนั้นปัจจัยผลักดันที่สำคัญที่ทำให้ผู้บริโภคเกิดการคืนตัวและหันมาลดการใช้พลังงานจึงเป็นปัจจัยด้านราคา ขณะที่ความเสียหายที่แท้จริงต่อระบบนิเวศ และชีวิตมนุษย์เองกลับไม่ได้รับความสนใจเท่าที่ควร             การใช้พลังงานเพิ่มมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง ได้ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเป็นอย่างมาก โดยมีแนวโน้มที่จะขยายตัวต่อไป ขณะที่ความพยายามแก้ปัญหาการขาดแคลน และพลังงานมีราคาสูง ยังพุ่งไปที่การจัดหาและการตลาดในรูปแบบต่าง ๆ […]

สร้างสรรค์ โลกสวย ด้วยมือเรา

เราทุกคนเคยได้ยินได้ฟังเรื่องราวของการอนุรักษ์ป่าไม้ และพันธุ์สัตว์ป่ารวมถึงการประหยัดน้ำและพลังงานผ่านสื่อต่างๆ มากมาย แต่นั่นเป็นเพียงแคข้อมูลพื้นผิวที่คนในสังคมเมืองอย่างเราจะรับรู้ได้ น้อยคนนักที่จะมีโอกาสได้สัมผัส ป่า ในรูปแบบของธรรมชาติจริงๆ และยิ่งน้อยคนเข้าไปอีกที่จะมีโอกาสได้รับรู้ว่า ป่า สัตว์ป่า น้ำ และสิ่งต่างๆ ที่อยู่รอบๆ ตัวเราซึ่งเราเรียกเขาเหล่านั้นว่า สภาพแวดล้อม นั้น สัมพันธ์และสำคัญกับเราทุกคนอย่างไร่ และยิ่งไม่น่าเชื่อว่าการใฃ้ชีวิตประจำวันของคนเเมืองอย่างเรานั้นก่อนให้เกิดการสิ้นเปลืองพลังงานและมลภาวะอย่างไม่ได้ตั้งใจโดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์เราเชื่อว่า ถ้าคนในเมืองมีโอกาสได้รับรู้ข้อมูลที่มากไปกว่าที่เราเห็นโฆษณาในโทรทัศน์เพียงแค่ 30 วินาที หรือได้ยินสปอตโฆษณาให้ช่วยกัน สำนึกคุณค่า เวลาใช้น้ำใช้ไฟนั้นเราก็ยังนึกภาพออกเพียงรางๆ ในภาพรวม ยกตัวอย่างเช่นเรามักจะปิด T.V. โดยใช้ remote โดยที่นึกไม่ถึงว่ามันก็ยังกินไฟอยู่ตั้ง 8 วัตต์ ในขณะที่ไฟอ่านหนังสือต้องแสงสว่างเพียง 7 วัตต์ หรือบางคนเปิดน้ำทิ้งขณะแปรงฟันในขณะที่แหล่งน้ำเพื่ออุปโภคและบริโภคของโลกเรานั้นมีเพียง 0.003 % และการได้มาซึ่งเขื่อนแต่ละเขื่อนนั้นเราต้องแลกกับพื้นที่ป่าไม้ที่ช่วยให้ฝนตกต้องตามฤดูกาล แลกกับชีวิตสัตว์ป่ามากมาย รวมถึงพื้นที่ที่คนอยู่อาศัยและงบประมาณอันมากมายมหาศาลของประเทศ ที่พึงตระหนักมากไปกว่านั้นก็คือ เขื่อนแต่ละเขื่อนนั้นมีอายุการใช้งานโดยเฉลี่ยเพียงแค่ 25 ปี อย่างไรก็ตาม ในเมื่อเรายังต้องการน้ำดื่มน้ำใช้ เรายังต้องการแสงสว่างเพื่อความสะดวกสบาย เรายังต้องการอากาศที่บริสุทธิ์และไม่ร้อนผิดปกติขึ้นทุกวัน เราก็น่าจะช่วยกันทะนุถนอมพลังงานต่างๆ เหล่านี้ให้มีอายุการใช้งานได้นานที่สุดให้คุ้มค่ากับการที่เราต้องสูญเสียทรัพยากรธรรม- ชาติไป ที่สำคัญทรัพยากรเหล่านี้ใช้แล้วหมดไป ไม่สามารถหามาทดแทนได้อีก หรือบางอย่างที่เคยเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติก็มีอันต้องมาผิดเพี้ยน […]

กระแสการบริโภควิถีไทยกับการก้าวให้ทันแบบอย่างตะวันตก ตอนที่ 2

การใช้ทรัพยากรกับมลพิษที่เพิ่มมากขึ้น การขยายตัวด้านการบริโภค การเพิ่มจำนวนประชากร เป็นแรงกดดันที่สำคัญต่อการนำเอาทรัพยากรจากแหล่งธรรมชาติออกมาใช้  มีพัฒนาการด้านเทคโนโลยีที่เพิ่มขีดความสามารถในการนำทรัพยากรธรรมชาติออกมาใช้มากและเร็วกว่าเดิม ในขณะที่การฟื้นตัวตามของทรัพยากรตามธรรมชาติไม่ได้มีเทคโนโลยีใดๆ ที่ทำให้มีผลผลิตมากกว่าเดิม การเร่งนำเอาทรัพยากรจากแหล่งธรรมชาติมาใช้จึงเป็นปัจจัยสำคัญ ที่ทำให้เกิดความเสื่อมโทรม การผลิตและการบริโภคที่ขยายตัวอย่างรวดเร็วและมากกว่าขีดความสามารถในการรองรับการบริหารจัดการมลพิษต่างๆ ที่เกิดขึ้น ทำให้เพิ่มปริมาณมลพิษอย่างมากในแหล่งทัพยากรต่างๆ เช่น การปนเปื้อนของดิน แหล่งน้ำ การขับถ่ายของเสีย การถ่ายเทของเหลือทิ้งจากการผลิต การบริโภค ก่อให้เกิดมลพิษที่มากและรวดเร็ว ยากต่อการแก้ไขจัดการได้ทัน วิธีการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐที่ดูแลรับผิดชอบเกี่ยวกับการดูแลรักษาทรัพยากรและคุณภาพสิ่งแวดล้อมนั้น ไม่เป็นไปในลักษณะการดำเนินงาน การแก้ปัญหา แบบเชิงรุก เพื่อป้องกันและจัดการไม่ให้ปัญหาเกิดขึ้นมาใหม่ แต่เป็นไปในลักษณะการทำงานเชิงรับ ที่ทำได้อย่างมาก คือการพยากรณ์จัดหา แทนที่จะเป็นบริหารความต้องการจัดการทรัพยากร การจัดการความต้องการของภาครัฐ เอกชน และองค์กรต่างๆ กระบวนการในการคิดของราชการมุ่งเน้นการทุ่มเทในส่วนที่ตัวเองรับผิดชอบเพื่อแก้ไขให้ทันเวลาและเข้าใจผิดว่าปัญหาจะแก้ไขได้โดยหน่วยงานของรัฐบาลเท่านั้น มองข้ามความสำคัญและการมีบทบาทในภาคประชาชน ผู้ซึ่งที่มีส่วนทำให้เกิดปัญหา จึงจำเป็นต้องมีส่วนในการแก้ปัญหาด้วย การที่ความรับผิดชอบตกในมือชองหน่วยงานของรัฐบาล ทำให้แก้ไขได้ไม่ทัน ไม่เพียงพอ และเป็นไปในลักษณะประวิงเวลา ซื้อเวลา ย้ายปัญหา เปลี่ยนปัญหา มากกว่าแก้ปัญหา ความพยายามในการส่งเสริมการมีบทบาทของผู้บริโภค เป็นความพยายามที่ยากและต้องทำงานอย่างต่อเนื่อง ทุ่มเท และอาจไม่สอดคล้องกับการทำงานของรัฐที่ทำตัวเองเป็นเจ้าของปัญหา และเป็นผู้ผูกขาดในการจัดการสิ่งแวดล้อมของประเทศ ที่รวมศูนย์การตัดสินใจที่สำคัญเกี่ยวกับการรักษาสิ่งแวดล้อมของประเทศไว้ การใช้ทรัพยากร การพัฒนาในมิติต่างๆ ไว้ที่หน่วยงานรัฐบาลหรือส่วนกลางที่กรุงเทพมหานคร ซึ่งนอกจากไม่ทำให้เกิดการกระจายความเจริญและเป็นอิสระในการจัดการทรัพยากรแล้ว ก่อให้เกิดความอ่อนแอในชุมชนชนบท […]

กระแสการบริโภควิถีไทยกับการก้าวให้ทันแบบอย่างตะวันตก ตอนที่ 1

การสื่อสารไร้พรมแดนในทศวรรษที่ผ่านมา ทำให้เกิดความรู้ความเข้าใจใหม่ พร้อมกับการยอมรับวิถีชีวิตแบบตะวันตก วิถีการบริโภคแบบตะวันตกที่ผ่านเข้ามาทางสื่อต่างๆ เช่น ภาพยนตร์ โฆษณา สารคดี การท่องเที่ยว อื่นๆ ผู้รับสื่อได้เผลอรับเอาวิถีแบบตะวันตกโดยไม่ตั้งใจ โดยถือว่าเป็นวิธีการกินดีอยู่ที่ดี ซึ่งต้องแตกต่างจากวิถีไทยที่เป็นอยู่ กอปรกับการดำเนินชีวิตแบบไทยไม่มีวิธีใดที่จะเหนี่ยวรั้ง ให้เกิดความผูกพัน ความภาคภูมิใจและพอใจกับวิถีการดำรงชีวิตแบบพอเพียง การรับเอาสื่อต่างๆ เข้ามาจึงโน้มน้าวจิตใจให้คล้อยตามกระแสการพัฒนาแบบตะวันตกได้ง่าย โดยเชื่อว่าจะนำมาซึ่งความสุข แต่ความสุขนั้นต้องจำแนกอีกว่าเป็นความสุขที่ได้จากการสัมผัสสิ่งที่แตกต่างหรือเป็นความสุขที่ได้จากการสัมผัสสิ่งที่ดีกว่า แม้สิ่งนั้นจะเป็นสิ่งที่ดีกว่า ก็ต้องแยกอีกว่าเป็นสิ่งที่ดีกว่าที่แท้จริงหรือเป็นสิ่งที่ดีกว่าเพียงเพราะเป็นสิ่งที่แตกต่างจากผู้อื่น แต่ในความเป็นจริงอาจไม่นำความสุขกว่ามาให้ผู้รับสื่อเลย การขาดการเชื่อมโยงที่ดีว่า แนวทางการดำรงชีวิตที่ถูกต้องตามครรลองของการดำรงชีวิตแบบยั่งยืนนั้นควรเป็นไปในลักษณะใด จึงเกิดช่องว่างจากการรับเอาแบบอย่างตะวันตกเข้ามาโดยไม่ทันรู้ตัว และคิดว่านั่นคือวิถีการดำรงชีวิตที่ต้องเป็นไป เพื่อให้ได้มาซึ่งการครอบครองเอาวัตถุสิ่งของที่มีอยู่ในตะวันตก ถือเป็นส่วนหนึ่งของความทันสมัย การก้าวให้ทันอารยธรรมตะวันตก เมื่อไม่มีสิ่งเหนี่ยวรั้งจิตใจให้เกิดความภาคภูมิใจถึงความเป็นไทย การหล่อหลอมจากสื่อจึงทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมและวิถีการบริโภคได้โดยง่าย เกิดเป็นแบบแผนชีวิตตะวันตกในเมืองไทย ซึ่งมองข้ามคุณค่าการดำรงชีวิตแบบตะวันออก แบบวิถีไทย ที่สอดคล้องและเหมาะสมกับสภาพภูมิภาคตะวันออกเป็นอย่างดี ดังนั้นในแต่ละวันที่ผ่านไป จึงเป็นการแสวงหาสิ่งที่แปลกแตกต่างไปจากเดิม แทนที่จะหาความสุขที่ยั่งยืน เมื่อทุกคนขาดการวิเคราะห์และการใช้วิจารณญาณอย่างเพียงพอ ทำให้มีการรับและปฏิบัติตามตะวันตกโดยง่าย กอปรกับวิถีการเรียนรู้ ศึกษาเล่าเรียนที่รับเอาแนวทางและเทคโนโลยีตะวันตกของคนจำนวนไม่น้อย ทำให้คนเหล่านั้นเชื่อว่าสังคมไทยจะต้องพัฒนาและเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่ตนเองเคยไปสัมผัส เคยไปศึกษาเล่าเรียนจากต่างประเทศ โดยลืมนึกถึงศักยภาพของท้องถิ่นนั้นๆ ความทันสมัย จึงได้กลายเป็นปัจจัยขับเคลื่อนให้เกิดความเปลี่ยนแปลงในสังคมอย่างต่อเนื่อง และเป็นเรื่องที่ยากมาก ที่จะบอกว่า ปัจจุบันทันสมัยแล้ว เมื่อสิ่งที่มีอยู่มากมาย การเปลี่ยนแปลง ที่เกิดตลอดเวลาในสังคมตะวันตก ที่รับรู้ผ่านสื่อการรับรู้ผ่านสื่อต่างๆ […]

,

40 วิธีสู่การผลิตที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อม

ภาคการผลิตเป็นองค์กรสำคัญที่มีส่วนช่วยในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของโลก และในกระบวนการผลิตทุกขั้นตอนล้วนแต่สร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ฉะนั้นหากผู้ผลิตหันมาใส่ใจแนวทางการผลิตที่ใส่ใจต่อสิ่งแวดล้อม ย่อมจะเป็นผลดีต่อสิ่งแวดล้อม สุขภาพ และผลประกอบการของผู้ผลิตเอง เรามาเรียนรู้แนวคิดที่่เกี่ยวข้องกับการผลิตที่ใส่ใจต่อสิ่งแวดล้อมดังนี้ มีการใช้ปัจจัยการผลิตอย่างมีประสิทธิภาพและเกิดประโยชน์สูงสุด ใช้วัตถุดิบที่มาจากขบวนการผลิตที่ไม่ทำให้เกิดผลกระทบต่อระบบนิเวศอย่างรุนแรงเช่น ปะการัง ป่าไม้ ป่าโกงกาง สัตว์ป่า สัตว์น้ำ เลือกใช้วัตถุดิบที่สามารถทดแทนใหม่ได้ เพิ่มความระมัดระวังในการเก็บรักษา นำมาใช้และจำกัดวัตถุดิบที่เป็นสารสังเคราะห์ทุกชนิด และวัตถุดิบที่ย่อยสลายได้ยาก มีการประหยัดพลังงานในทุกขั้นตอนการผลิต ลดการสูญเสียพลังงานและเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน ด้วยการใช้เทคโนโลยีประหยัดพลังงาน และเทคโนโลยีประสิทธิภาพพลังงานสูง เลือกใช้เครื่องจักรต้นกำลังที่ใช้วัสดุพลังงานที่จะไม่ทำให้เกิดมลพิษ-ก๊าซธรรมชาติ ใช้เทคโนโลยีที่มีการสิ้นเปลืองวัสดุพลังงานน้อย จัดให้มีการลำดับขั้นตอนการผลิตที่จะทำให้มีการสูญเสียเวลา ปัจจัยการผลิต และพลังงานน้อยที่สุด เลือกใช้วิธีการผลิตที่จะไม่ทำให้เกิดการสูญเสียปัจจัยการผลิตได้โดยง่าย มีการเก็บรักษาปัจจัยการผลิต และการจัดใช้ทรัพยากรการผลิตอย่างเป็นระบบและมีประสิทธิภาพ เลือกขบวนการผลิตที่เอื้ออำนวยให้มีการนำทรัพยากรเหลือใช้หรือเศษเหลือในการผลิตกลับมาใช้ใหม่ ทั้งก่อนถึงมือผู้บริโภคและภายหลังการบริโภค มีการตรวจซ่อมและบำรุงดูแลเทคโนโลยีการผลิต ให้สามารถใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพและต่อเนื่อง มีการป้องกันการสูญเสียความร้อนและความเย็นในขั้นตอนการผลิต ด้วยการบำรุงรักษาฉนวนป้องกันการสูญเสียความเย็นและความร้อนอย่างสม่ำเสมอ สร้างความเข้าใจและจิตสำนึกให้แก่ผู้ประกอบการ/ผู้ปฏิบัติงานให้เห็นความสำคัญของการผลิตอย่างมีประสิทธิภาพ ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการรักษาสิ่งแวดล้อมในการผลิตของทุกฝ่าย ทั้งในด้านการแก้ปัญหาและการพัฒนาการผลิต จัดให้มีการใช้ประโยชน์วัสดุและบรรจุภัณฑ์ที่มากับปัจจัยการผลิตให้ได้มากที่สุด ด้วยการใช้ซ้ำและหมุนเวียนกลับมาใช้ใหม่ ไม่ใช้ปัจจัยการผลิตที่จะมีผลตกค้าง เป็นอันตรายต่อผู้บริโภคและระบบนิเวศ ลดและหลีกเลี่ยงการใช้ปัจจัยการผลิตที่ย่อยสลายได้ยาก หรือเป็นพิษเมื่อทิ้งหรือต้องจำกัดโดยวิธีเผา ส่งเสริมและจัดให้มีการหมุนเวียนทรัพยากรกลับมาใช้ใหม่ให้มากที่สุด และนำทรัพยากรที่ใช้แล้วหมุนเวียนกลับมาใช้ใหม่แทนการใช้ทรัพยากรจากแหล่งธรรมชาติ จัดให้มีการแยกตะกอนและสารแขวนลอยในน้ำที่ผ่านการใช้ประโยชน์แล้ว เพื่อลดปริมาณสารปนเปื้อนในน้ำจากการผลิต จัดให้มีการแยกไขมันออกจากน้ำที่ได้จากขบวนการผลิต เพื่อลดภาระและพลังงานในขั้นตอนการบำบัดน้ำเสีย ลดการสูญเสียน้ำในการผลิต และการใช้ประโยชน์ที่เกี่ยวข้อง หมุนเวียนน้ำที่ใช้ประโยชน์แล้วกลับมาใช้ใหม่อย่างเหมาะสม สร้างจิตสำนึกให้เห็นคุณค่าและประโยชน์ของน้ำให้ผู้ปฏิบัติงานทราบ […]

บริโภคอย่างไรให้ยั่งยืน ในแบบฉบับผู้บริโภคสีเขียว ตอนที่ 2

ในเมืองใหญ่ในปัจจุบัน ปัญหาปริมาณขยะตกค้างกำลังเป็นปัญหาใหญ่ การกำจัดขยะยังมีความจำเป็นต้องใช้วิธีการเทกอง เพื่อให้ขยะย่อยสลายบนพื้นดิน หรือการฝังกลบซึ่งเป็นวิธีการที่เหมาะสม แต่ก็ต้องใช้พื้นที่ขนาดใหญ่มาก นอกจากนั้นก็มีการทิ้งขยะในบ่อลึกซึ่งเคยเป็นบ่อขุดดินขายของเอกชนใน แหล่งต่าง ๆ  ซึ่งก็ยังคงเป็นปัญหาอยู่ว่า ขยะที่ลงไปอยู่ในบ่อลึกจะสร้างความเป็นพิษให้กับน้ำระดับใต้ดินหรือไม่ ปัญหาขยะจึงยังคงมีอยู่ต่อไป และมักเกิดกรณีพิพาทขึ้นเป็นระยะ ๆ วิธีการที่ดีที่สุดคือการสร้างโรงงานกำจัดขยะ ซึ่งจะสามารถทำลายขยะหรือเผาขยะโดยไม่ก่อให้เกิดสารพิษในอากาศ และเหลือกากเถ้าถ่านจากการเผาไม่มากนก ยังไม่เกิดขึ้นในประเทศไทย ประชาชนซึ่งเป็นผู้บริโภค จึงต้องถือเอาภาระที่จะทำหน้าที่กำจัดขยะในเบื้องต้น เพื่อช่วยรักษาโลกให้ลูกหลานได้อยู่อาศัยต่อไป โดยมีขยะตกค้างอยู่น้อยที่สุด การกำจัดขยะโดยผู้บริโภคเป็นวิธีการกำจัดขยะที่ได้ผลดีที่สุดทำได้ง่ายที่สุด เช่นกันโดยการไม่สร้างขยะขึ้นในบ้านเรือน สมาชิกทุคนในครอบครัวสามารถมีส่วนร่วมในการทำหน้าที่ป้องกันการเกิดขยะนี้ได้             ทุกท่านคงเคยได้ยินคำว่า “เหมาโหลถูกกว่า” คำ ๆ นี้ สามารถนำมาประยุกต์ใช้เครื่องอุปโภคบริโภคที่ลดปริมาณขยะได้ เช่น ผงซักฟอกกล่องใหญ่ราคาเฉลี่ยจะถูกกว่าการซื้อกล่องเล็กรวมกันเพื่อให้ได้ปริมาณเท่ากล่องใหญ่ เช่นเดียวกันกับน้ำยาล้างจาน น้ำยาซักผ้า น้ำยาปรับผ้านุ่ม หากจำเป็นต้องใช้หรือแม้แต่น้ำมันเครื่องของรถยนต์สำหรับคุณพ่อบ้าน รวมไปถึงน้ำมันพืช น้ำปา ซีอิ๊ว น้ำส้มสายชู ฯลฯ หรือหากการซื้อสินค้าบรรจุภัณฑ์ขนาดใหญ่ไม่สะดวกสำหรับบางครอบครัว จำเป็นต้องซื้อหาขวดหรือกล่องขนาดเล็ก ก็ควรเลือกชนิดที่บรรจุภัณฑ์ชนิดเติมได้ เพราะนอกจากราคาจะถูกกว่าแล้ว ขนาดของขยะยังเล็กกว่ามากด้วย การกระตุ้นเตือนจิตสำนึกดังกล่าว สื่อมวลชนต่าง  ๆ ควรถือเป็นภาระสำคัญที่จะสอดแทรกข้อมูล ความรู้ ข้อคิด ข้อเสนอแนะ […]

บริโภคอย่างไรให้ยั่งยืน ในแบบฉบับผู้บริโภคสีเขียว ตอนที่ 1

  ปัญหาขยะล้นเมืองเป็นปัญหาหนักมานานโดยเฉพาะในเมืองใหญ่ ๆ  เช่น กรุงเทพมหานคร เชียงใหม่ ภูเก็ต และเมืองอื่น  ๆ ภาครัฐต้องทุ่มเททั้งกำลังความคิด การวางแผน รวมทั้งงบประมาณ เพื่อจัดการหารถขยะ ซึ่งต้องมีทั้งคนขับรถ คนเก็บขนจำนวนมาก ต้องมีพื้นที่ทิ้งขยะ ซึ่งต้องใช้เนื้อที่กว้างขวางนับสิบนับร้อยไร่  และต้องเป็นพื้นที่เมื่อมีการนำขยะมากองรวมกันแล้วไม่ก่อให้เกิดความรำคาญ หรือสร้างปัญหาทางสุขภาพแก่ผู้อยู่ใกล้เคียง ปัญหาขยะจึงเป็นปัญหาใหญ่ที่หากปล่อยให้เฉพาะผู้รับผิดชอบ    บ้านเมืองเป็นผู้จัดการ   อาจไม่สามารถทำให้ปัญหานี้เบาบางหรือคลี่คลายได้               กลุ่มบุคคลที่จะมีส่วนช่วยลดปริมาณขยะลงได้อย่างมีประสิทธิภาพที่สุดคือ ผู้บริโภค อันหมายถึง ประชาชนทั่วไป ทุกคนที่อยู่อาศัยในชุมชนนั้น   ผู้บริโภคสามารถทำอะไรได้บ้าง วิธีการที่ง่ายที่สุดคือการทิ้งขยะให้น้อยลง ไม่ได้หมายความว่า ผู้บริโภคทุกคนจะเก็บงำขยะไว้ในบ้านตนเอง แต่หมายถึง การเตรียมการล่วงหน้าก่อนจะซื้อหาสรรพสิ่งที่เป็นเครื่องอุปโภคบริโภคว่าสิ่งที่ตนจะซื้อหาเข้าไปนั้นจะมีของเหลือกลายเป็นขยะจำนวนมากน้อยเช่นไร ขนมบางชนิด มีขนาดรับประทานเพียง 5 – 6 คำ แต่บรรจุในถาดพลาสติกเล็ก แล้วบรรจุในซองพลาสติกชั้นหนึ่ง ภายในซองยังมีถุงบรรจุวัสดุดูดความชื้นขนาดพอ ๆ กับตัวขนมแล้วซองขนมนี้จำนวน   3 – 4 ซอง ยังถูกบรรจุในซองพลาสติกใหญ่อีก 1 ซอง พอจะประมาณได้ว่าขนมประมาณ […]

7 ปัจจัยสำคัญที่ทำให้การสูญเสียพลังงาน

พลังงานเป็นทรัพยากรที่หายากและมีอยู่อย่างจำกัด หากทุกคนนำออกมาใช้อย่างไม่รู้คุณค่า นอกจากจะทำให้พลังงานที่มีอยู่อย่างจำกัดหมดไปในเวลาอันรวดเร็วแล้ว ยังจะทำให้ความเสื่อมโทรมของคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่มนุษย์ทุกคนพึ่งพาอาศัยร่วมกันอีกด้วย ในสังคมที่การขาดแคลนพลังงานไม่ได้เกิดขึ้นบ่อย วิกฤตการณ์จากการที่พลังงานหายาก มีราคาแพงและจะต้องรอคอย ไม่ได้ทำให้ชีวิตต้องมีความยากลำบากเป็นเวลานานเพียงพอที่จะทำให้ผู้คนในสังคมนั้นมีความระมัดระวัง และเห็นคุณค่าของทรัพยากรอย่างแท้จริงในสังคมดังกล่าวนี้ การสร้างความเข้าใจและจิตสำนึกในการใช้พลังงานอย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพจะไม่สามารถทำได้โดยง่ายและการสร้างความเข้าใจดังกล่าวจะต้องใช้ทรัพยากรและเวลาอย่างมาก ด้วยความคุ้นเคยจากการใช้พลังงานแต่ละครั้ง จะมีพลังงานตามชนิดและปริมาณตามความต้องการเสมอ จึงไม่ทำให้การตื่นตัวและการปรับเปลี่ยนวิถีการใช้พลังงานให้มีประสิทธิภาพขึ้นได้เลย             การที่พลังงานมีราคาถูกเมื่อเปรียบเทียบกับรายได้ ทำให้ผู้ใช้พลังงานขาดความกระตือรือร้นในการใช้พลังงานให้เกิดประโยชน์และคุ้มค่าที่สุด การใช้พลังงานในกิจกรรมการบริโภคและการผลิต จึงถูกปกล่อยให้มีการสูญเสียอย่างมาก การสูญเสียพลังงานเกิดขึ้นจากหลายสาเหตุที่พอจะสรุปได้ดังนี้ การขาดความรู้ ความเข้าใจ และข้อมูล ผู้บริโภคจำนวนไม่น้อยตัดสินใจเลือกใช้เทคโนโลยีโดยพิจารณาที่รูปลักษณ์ภายนอก ราคา การโฆษณา ถึงแม้ว่าเป็นผลิตภัณฑ์หรือเทคโนโลยีที่มีหรือไม่มีฉลากที่ถูกต้องก็ตาม โดยทั่วไปฉลากกำกับสินค้าจะระบุความสิ้นเปลืองพลังงานของสินค้าแต่ละชนิดเพื่อให้ผู้บริโภคตัดสินใจได้อย่างถูกต้อง ผู้บริโภคส่วนใหญ่ขาดข้อมูลและความเข้าใจในเทคโนโลยี หรือผลิตภัณฑ์ที่ซื้อหรือเลือกซื้อ และวิธีการใช้ การบำรุงรักษาอย่างถูกต้อง ทำให้มีการใช้พลังงานมาก มีการสูญเสียพลังงานมากกว่าปกติ การตัดสินใจที่ราคาเมื่อแรกซื้อโดยไม่คำนึงถึงค่าใช้จ่ายและการสิ้นเปลืองพลังงานในการใช้เทคโนโลยีเหล่านั้น เช่น การเลือกซื้อ หลอดไฟแสงสว่าง เตารีด ตู้แช่ เครื่องเป่าผม เตาหุงต้ม รถยนต์ ฯลฯ โดยทั่วไปเทคโนโลยีประสิทธิภาพต่ำจะมีราคาถูกกว่า เทคโนโลยีที่มีคุณภาพต่ำ ขาดการควบคุมคุณภาพการผลิตโดยหน่วยงานของรัฐและเอกชนอย่างเหมาะสม ขาดการกำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑ์ เช่น เครื่องปั๊มน้ำ รถไถ เครื่องพ่นยา ตู้แช่ รถยนต์และอื่นๆ ทำให้มีการผลิตเทคโนโลยีที่มีประสิทธิภาพพลังงานต่ำออกมาจำหน่าย การสูญเสียที่เกิดจากการใช้เทคโนโลยีที่มีขนาดใหญ่หรือเล็กเกินความจำเป็น […]

สำนักงานรักษ์โลก ส่งเสริมผลกำไรให้ยั่งยืน

  การชะลอตัวทางเศรษฐกิจของประเทศและภูมิภาคแถบนี้ ได้ทำให้เจ้าของผู้ประกอบการ และผู้บริหารธุรกิจส่วนนี้มีการตื่นตัวและหาทางปรับเปลี่ยนวิถีการดำเนินงานในด้านต่าง ๆ ให้ธุรกิจของตนเองสามารถอยู่รอดจากภาวะยุ่งยากนี้ได้ หลายคนก็ได้คำตอบและแนวทางง่าย ๆ ที่จะต้องระมัดระวังในการตัดสินใจ ระมัดระวังที่จะไม่ขยายธุรกิจในระยะนี้ โดยเฉพาะในภาวะที่จะมีการเสี่ยงสูงแต่ทั้งหมดนั้นเป็นภาพรวมในระดับมหภาคเท่านั้น การปรับตัวที่สำคัญและคนจำนวนไม่น้อยรอคอยอยู่ ได้แก่ ขอบเขต และแนวทางที่ทุกคนทุกฝ่ายจะสามารถทำได้ มีบทบาทการมีส่วนร่วมเพื่อให้องค์กรได้รับผลกระทบน้อยที่สุด และถ้าทุกฝ่ายทุกคนทำได้และมีส่วนร่วมจนเกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการใช้ทรัพยากร จะทำให้องค์กรมีการดำเนินงานที่มีประสิทธิภาพสูงขึ้น และเป็นภาระต่อสิ่งแวดล้อมน้อยลง การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และความเคยชินในการใช้ทรัพยากรอย่างไม่มีประสิทธิภาพ และมีการสูญเสียในทุกขั้นตอน ไปสู่ การใช้ทรัพยากรอย่างรู้คุณค่าจะช่วยทำให้ค่าใช้จ่ายในการทำธุรกิจ และดำเนินงานในด้านต่าง ๆ ลดน้อยลง และพฤติกรรมใหม่ของการใช้ทรัพยากรก็จะติดตั้งถูกนำไปขยายผลต่อที่บ้าน และครอบครัวต่อไปด้วย การสูญเสียในขั้นตอนต่าง ๆ ของการดำเนินงานที่ผ่านมา ประกอบด้วย พลังงาน ทั้งแสงสว่าง ความเย็น และเครื่องใช้สำนักงานหลากหลายชนิด น้ำ จากการใช้น้ำที่ไม่มีประสิทธิภาพ มีการรั่วไหล มีการปนเปื้อนเกินความจำเป็น วัสดุสำนักงาน ได้แก่ กระดาษที่มีการใช้มากและสิ้นเปลืองเกินความจำเป็น มีการใช้อย่างไม่มีประสิทธิภาพมีการใช้วัสดุครั้งเดียวแล้วทิ้งเลยอยู่มาก การผลิตของเหลือทิ้งมากเกินความจำเป็น ด้วยการตัดสินใจเลือกและใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีบรรจุภัณฑ์มากไม่ย่อยสลายโดยง่ายไม่สามารถใช้ซ้ำหรือนำกลับมาใช้ใหม่ได้อีก การสูญเสียทรัพยากรแตกต่างกับการทำให้เกิดมลพิษหรือการปนเปื้อนต่อน้ำและอากาศ การสูญเสียเป็นผลจากการใช้ทรัพยากรอย่างไม่รู้คุณค่า ขาดความระมัดระวัง ขาดความรู้ และความเข้าใจในการใช้ทรัพยากร อุปกรณ์ วัสดุและเครื่องใช้ไฟฟ้าอย่างถูกต้อง รวมทั้งเป็นผลจากความเคยชิน […]

อนุรักษ์พลังงานด้วยร่มเงาจากพรรณพืช

ท่ามกลางภาวะวิกฤตทั้งพลังงาน สิ่งแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติและเศรษฐกิจที่ทุกคนทุกฝ่ายจะต้องเร่งปรับเปลี่ยนวิถีการใช้ทรัพยากรเพื่อให้ผ่านพ้นวิกฤตได้โดยไม่ต้องเผชิญความยากลำบากมากนัก หน่วยงานภาครัฐและเอกชนหลายแห่งรวมทั้งอาสาสมัครหลายกลุ่มต่างเร่งรีบทำกิจกรรมหลากหลายเพื่อสร้างความเข้าใจสร้างจิตสำนึกและกระแสการตื่นตัวแก่ผู้บริโภค ในการมีส่วนร่วมป้องกันและแก้ไขปัญหาการเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติ และคุณภาพสิ่งแวดล้อม ด้วยการช่วยกันลดค่าใช้จ่ายในการบริโภคหรือลดการบริโภค โดยเฉพาะลดค่าใช้จ่ายในด้านพลังงานซึ่งจะส่งผลถึงการลดผลกรทบต่อสิ่งแวดล้อม ทั้งทางตรงและทางอ้อมด้วยหนดทางดังกล่าวจะทำให้ผู้บริโภคใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพเพิ่มมากขึ้น ผลการศึกษาและวิจัยยืนยันสอดคล้องกันชัดเจนว่า “การปลูกต้นไม้ในเขตเมืองมีส่วนช่วยลดความจำเป็นที่จะต้องใช้เครื่องปรับอากาศได้อย่างมากนอกจากนี้ยังมีส่วนช่วยฟอกอากาศ ลดความดังของเสียงในเขตเมืองและลดความเร็วของลดด้วย” ดังนั้นเพื่อให้ทุกฝ่ายได้เป็นส่วนหนึ่งของการแก้ปัญหา การเสริมสร้างความรู้และความเข้าใจในการใช้ประโยชน์จากร่มเงา พรรณพืชในลักษณะต่าง ๆ จึงเป็นพื้นฐานที่สำคัญในการตัดสินใจและกำหนดกิจกรรมลดการใช้พลังงานและเสริมสร้างคุณภาพสิ่งแวดล้อมในเขตที่อยู่อาศัยและในเขตเมืองได้ ต้นไม้ช่วยอนุรักษ์พลังงานได้อย่างไร คนส่วนใหญ่ตระหนักในคุณค่าทางด้านจิตใจ  และสิ่งแวดล้อมของต้นไม้เป็นอย่างดี  แต่บทบาทสำคัญและมีคุณค่าของต้นไม้ในการอนุรักษ์พลังงานยังไม่เป็นที่เข้าใจอย่างกว้างขวางนัก  หลายคนอาจไม่ทราบว่า หากมีการเลือกพรรณไม้และสถานที่ปลูกที่เหมาะสม จะมีส่วนช่วยลดค่าใช้จ่ายในการทำความเย็นให้แก่อาคารได้เป็นอย่างมาก  และในช่วงฤดูร้อนยังช่วยสกัดกั้นความร้อนจากดวงอาทิตย์มิให้มาถึงผนักอาคารเป็นการป้องกันมิให้มีการดูดซับความร้อนจากผนังอาคารได้อย่างมาก ผนังอาคารที่อยู่ใต้ร่มเงาต้นไม้จะมีอุณหภูมิต่ำกว่าผนังอาคารที่ได้รับแสงแดดถึง 8 องศาเซลเซียส เครื่องปรับอากาศในบ้านที่ได้รับร่มเงาต้นไม้จะทำงานเบากว่า มีประสิทธิภาพมากกว่าและมีค่าใช้จ่ายน้อยกว่าเครื่องที่ไม่ได้รับร่มเงาต้นไม้ “ต้นไม้รอบอาคารนอกจากจะช่วยผลิตออกซิเจนที่เป็นประโยชน์ต่อเจ้าของบ้านแล้ว ยังคายน้ำและดูดซับความร้อนในอากาศโดยรอบช่วยทำให้อากาศรอบบ้านเย็น ส่งผลให้อุณหภูมิภายในบ้านลดลงและเย็นสบายต่อผู้อยู่อาศัยอีกด้วย” พื้นผิดคอนกรีตหรือวัสดก่อสร้างอื่น ๆ นอกอาคารเช่น รองเท้า ทางรถและระเบียบสะสมความร้อนและสะท้อนแสงทำให้แสงเข้าตา  ร่มเงาของต้นไม้บนพื้นผิวเหล่านี้ ช่วยลดการสะสมความร้อน  การสะท้อนของแสงและการรับแสงทางอ้อมจากพื้นผิดที่ได้รับแสงโดยตรง ปลูกต้อนไม้ที่ไหนเหมาะสมที่สุด ต้นไม้ช่วยปรับอกาศด้วยการดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และปล่อยก๊าซออกซิเจนที่เป็นประโยชน์ต่อมนุษย์และสัตว์ การเลือกสถานที่ปลูกต้อนไม้จะสามารถช่วยลดค่าใช้จ่ายในการปรับอกาศของเครื่องปรับอกาศของอาคารได้ การเลือกสถานที่ปลูกต้นไม้ให้เป็นประโยชน์ต่อการอนุรักษ์พลังงานและลดค่าใช้จ่ายในการใช้อาคารจะต้องพิจารณา ทิศทางการหันตัวอาคารรับทิศต่าง ๆ โดยพิจารณาลักษณะการใช้อาคารประกอบด้วย เช่น สำนักงานที่มีการใช้งานตลอดทั้งวัด ห้องนอนที่จะมีการใช้เฉพาะในเวลากลางคืน เป็นต้น ซึ่งส่วนของอาคารที่ได้รับแสงแดดติดต่อกันหลายชั่วโมงจะมีการสะสมความร้อน และถ่ายเทความร้อนให้แก่พื้นที่ใช้สอยในส่วนต่าง ๆ […]